Ağrı'nın Kültür Turizm ve Tanıtım Sitesi – Kent 04

Ağrı Düğün Gelenekleri

Ağrı Düğün Gelenekleri

GELENEK VE GÖRENEKLER

DÜĞÜNLER

Ağrı düğünlerde halk kültürünün en güzel şekilde uygulayan yerdir. Düğünlerimiz genellikle yaz ve bahar aylarında yapılır, kış ayları biraz çetin geçtiğinden yaz ayları daha çok tercih edilir. Genelde yapılan düğünlerde iki tarafın büyükleri ile nasıl olacağı belirlenir, düğünümüz çalgılı yada çalgısız olacak şekilde belirlenir. Aslına çok eskilerde çalgı çengi yoktu çevirmeli türküler söylenirdi biri söyler diğerleri çevirirdi. Şimdilerde ise çalgılı olursa ya orkestra yada davul, zurna çalınır, çalgısız ise mevlüt okutularak yapılır. Evlenmenin bir kaç aşaması var kız istenir, söz kesilir, nişan yapılır, haftalık, kına gecesi ve düğün olur. Eskilerde kız isteme faslında erkek ve kızın görüşü pek önemli değildi, iki tarafın büyükleri karar kılar ve kız isteme olurdu. Şimdilerde biraz daha moderen olundu kız ve erkek bir birini görmeden anlaşmadan onay vermeden olmuyor. Kız istemede genelde elçilik kullanılır, istemeye gidildiğinde mutlaka hatırı sayılır bir veya bir kaç büyük götürülür. Öncelikle ön görüşmeler yapılır ve kız tarafından yol istenir kız tarafı ne zaman isterse yol verir ve erkek tarafı yüzük takmak için kız tarafına kız istemeye gider. Erkekler salonda otururlar bayanlar erkeklerle oturmazlar erkeklerin olmadığı evin her hangi bir yerinde otururlar balkon, oda ve mutfak gibi gibi, sohbet faslı bittikten sonra sıra gelir kız istemeye Allah’ın emri Peygamber efendimiz kabri ile kızınızı oğlumuza istiyoruz. Kız tarafı zaten yol vermiş evet diyeceği kesin evet demeden önce başlık olarak bildiğimiz şimdilerde süt parası olarak bilinir isterler karşılıklı sıkı bir pazarlıktan sonra süt parasıda kesilir. Süt parası olarak alınan para yine kızlarına harcanır kimse o parayı kendine almaz, sonra geline belge denilen yüzük takılır ve erkek tarafının getirdiği kuru yemiş çerez ve tatlı ikram edilir söz yüzüğünü takarlar.

NİŞAN

İki tarafın anlaşmasına göre nişan genelde ayrı yapılır, bazende haftalıkla birlikte yapılabilir. Nişandan önce iki tarafta kendi akraba ve eş dosta haber vererek nişan tarihini söylerler, Nişanda hediye olarak şunlar alınır: Yüzük, altın, bilezik, gelinin giyim ve kullanım eşyası, gelinin aile fertlerine hediye, çerez, misafir şekeri, sigara, yemek eşya ve malzemesi, etlik hayvan. Nişanda pek takı merasimi olmaz gelin ile damadın nişan yüzüğü takma merasimi olur, kuru yemişler dağıtılır, oyunlar oynanır. Köy yerinde ise boş bir alanda olur bu dediklerimiz

agrida nisan 300x200 - Ağrı Düğün Gelenekleri
HAFTALIK

Nişan olduktan sonra haftalık için iki taraf gün keser. Anlaşıldıktan sonra yine eş, dost ve akrabaya haber verilir, herkes toplandıktan sonra haftalık başlar oda aynı şekilde çalgılı çengili yemekli olur ve kız tarafının ile erkek tarfının getirdikleri bir kişi tarafından yüksek sesle anons edilerek söylenir. Kuru yemişler dağıtılır, yemekler yenir halaylar çekilir ve haftalığıda böyle bitirirler. Haftalığın diğer bir adı “Gelin Görmesi” dir. Yüzük takma ile düğün arasında dinî bir bayram olursa, bayramda gelin görmeğe gidilir ve götürülen hediyeye “Bayramlık” adı verilir.

agrida haftalik 300x157 - Ağrı Düğün Gelenekleri
KINA GECESİ

Haftalık bittikten bir kaç gün sonra erkek tarafı kız tarafına gider ve düğün gününü belirlerler. Düğün günü belirlendikten sonra asıl koşuşturmaca başlar davetiye düğün yeri kına gecesi yeri kimler çağrılacak kimlere davetiye verilecek gibi gibi kına gecesi bizim düğünlerimizin en zevkli ve neşeli geçtiği gündür. 2 türlü kına gecesi yapılır ya orkestra eşliğinde geceye kadar kadın – erkek karışık yapılır, yada kız ayrı erkek ayrı yapılır. Kız ayrı erkek ayrı yaparsa kendi aralarında oyun oynarlar ve oyunlar baya sert ve neşeli geçer, özellikle erkeklerin kına gecesi çok dayaklı geçer. Kızların yaptığı kına geceleri genelde kına yakılır türküler söylenir gayet neşeli ve eğlenceli geçer. Erkeklerin kına gecesinde şu oyunlar vazgeçilmezdir; duvar oyunu, patates, yüzük kimde, kavuş kızdı, arı vız vız oyunu. Oyunlar oynandıktan sonra artık düğün için hazırlık başlar erkekler gece hamama giderler ve ordan artık sabahı beklemek için erkek tarafına geçer dinlenirler.

agri kina geceleri 300x169 - Ağrı Düğün Gelenekleri
DÜĞÜN

Düğün gününün belirlenmesine “gün kesimi” denir. Düğüne yakın bir tarihte köyde veya mahallede biri ölmüşse, onun yası kaldırılarak müsaade alındıktan sonra yapılır.
Sabah erken saatlerinde erkek kuaföre gider sağdıçla birlikte, sonra gelin ve yakınları kuaföre götürülür. Şehir merkezlerindeki düğünler daha kısa süreli ve Belediye Düğün Salonu gibi yerlerde yapılan törenlerden ibarettir. Bunlar köy düğünleri kadar neşeli ve gösterişli olmaz. Ancak kapısı ve bahçesi müsait evlerde köylerdekine benzer düğün tören ve şenlikleri yapılır.
Düğünler hayırlı gün diye genel olarak perşembe günü başlar, iki veya üç gün sürer. Çalışma (mesai) günleri ve memurlar da dikkate alınarak, son yıllarda cumartesi ve pazar günlerine kaydırılmıştır.
Düğünden iki-üç gün önce çeyiz açma demek olan “saçı” yapılır. Saçıya sadece kadınlar gider, hediye götürür veya para bahşişi yaparlar.

Toy adı da verilen düğünlerde, bir de “toy babası” tayin edilir ki, bu düğün yapan adamın komşusu, kirvesi yahut yakın bir akrabası olur. Düğünü olan (toy babasına) önceden bir hediye verir. O da, düğün işlerine yardımcı olur, vekillik yapar, gerektiği yerlerde bahşiş verir. Bazı köylerde toy babası, oğlanın sağdıcıdır. Formaliteleri yerine getirir, birçok harcamaları o yapar.
Düğüne (kız evine), oğlan tarafı atlıları ile topluca gider. İlk gün davul çalar, toplananlar oynar.
O akşam gelinin eline kına yakılır. Kınanın kalan kısmı erkek evine yollanır. Kına tepsisi, üzerinde mumlar yanar vaziyette ortalığa gelince, orada bulunanlar, tepsiye para bırakırlar. Erkek evinde yapılan çabuk biter ve ayrıntılı olmaz. Esas tören kız evinde yapılır. Kız evindeki kına gecesine, saçıda olduğu gibi yalnız kadınlar katılır. Gelinin çeyizi köylülere / misafirlere gösterilerek sayılır. Bu işlemin adı, çeyiz yazma’dır.
Kız evindeki eğlence geç saatlere kadar devam eder. Harman yerinde, evin bahçesinde veya müsait bir mekânda yapılan düğünde halaylar çekilir, yörenin oyunları oynanır, düğün türküleri söylenir. Düğün eğlencesine katılmayıp odada oturanlar da kendi aralarında çeşitli oyunlar sergiler, şakalar yaparlar. Âşık yahut dengbej varsa, türküler söyler, dinleyenleri eğlendirir.
Nişan için alınan hediye ve yiyecekler, düğün için de alındığından, kız babası misafirlere, komşulara yemek verir.
Gelin evinde yapılan eğlenceler bitince, gelin törenle evden çıkarılır. Gelinin çıkarılmasına, ata, arabaya bindirilmesine oğlan akrabalarından bir yenge eşlik eder.
Gelin çıkarılmadan birkaç saat önce çeyiz yollanır. Gelinin erkek kardeşi, çeyiz sandığı evden dışarı çıkarılacağı sırada sandık üzerine oturur, bahşişini almadan sandığı vermez. Gelin kapıdan dışarı çıkarken bir kişi kapıyı basar; önemli ve kıymetli bir hediye almadan gelini bırakmaz. Buna “kapı basması” denir. Ayrıca gelinin erkek kardeşi, gelinin kemerinin altına para yahut başka bir armağan koyar ve belini bağlar. Gelin ata bindirilip uğurlanırken, arkasından su serpilir. Gelin çıkarılırken, evin önünde topluluk oluşur, davul-zurna farklı, biraz acıklı havalar çalar.
Gelin alayı yolda giderken önü kesilir ve bahşişler alınır. Eskiden gelin atla götürülürken yolda at yarışları yapılırdı. Birinci olan at, müjde yastığını oğlan evine ulaştırarak hediyeler alırdı. İkinci, üçüncü gelen atlara da hediyeler verilirdi.
Gelin oğlan evine yaklaştığı sırada, damat sağdıcı ile birlikte evin damına çıkar. Başlarına bir pardesü çekmiş halde gelini beklerler. Gelin kapıda attan / taksiden indirilirken damat bacadan gelinin başına demir para ve karışık meyve atar, elmayı gelinin başına vurmaya çalışır. Gelin ba-ba evinden çıkarılırken ve oğlan evine indirilirken silâh atılır.

Düğüne oğlan evinde devam edilir. Misafirlere komşulara ve düğün için orada bulunanlara ye-mek verilir. Düğün yemekleri genel olarak etli yemek, pilav ve yoğurttur. Durum ve zamana göre bunlara eklemeler olur. Yemeği yapan aşçı bahşişini almadan servis yapmaz. Buna “kazan ağzı açma” denir. Ağrı’da sünnet, nişan ve düğün yemeklerinde içki bulundurulmaz.
Yemekten sonra düğün eğlenceleri devam eder. Oyunlar ağırlıklı olarak halaydır. Gelini de oyuna çıkarırlar, gelin oynarken gelinliğe ve elbisesine, damatın yakasına para takılır. Gelinin bu şekilde oynatılmasına, damat ile el ele tutup halayda yer almasına “gelini kuyruklama” adı verilir.
Geline götürülen hil’at ve hediyelerin takdimi de çoğunlukla bu sıralarda olur. Atlıların getirdiği hediyelerin takdimi, nişandaki gibi bir kişi tarafından orada bulunanlara yüksek sesle duyurularak ve gösterilerek yapılır. Düğün eğlenceleri gecenin uygun bir saatinde bitirilince, sağdıç, damadı tokatlayıp gelin odasına bırakır.
Düğünden üç gün sonra gelin ve damat önce anne ve babalarına, sonra tüm aile büyüklerine el öpmeğe giderler. Bu ziyarette kendilerine armağanlar verilir.

fft256 mf30690132 300x176 - Ağrı Düğün Gelenekleri

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Online Destek